[{"id":189212,"title":"Οι \"αόρατες\" βυζαντινές πόλεις στον ελλαδικό χώρο","subtitle":"(13ος-15ος αιώνας)","description":"Ο Ίταλο Καλβίνο στις \"Αόρατες πόλεις\" παρατηρεί ότι \"αυτό που χαίρεσαι σε μια πόλη δεν είναι τα εφτά ή εβδομήντα εφτά της θαύματα, αλλά η απάντηση που δίνει σε ένα σου ερώτημα... Ή το ερώτημα που σου βάζει αναγκάζοντάς σε να απαντήσεις\". Οι υστεροβυζαντινές επαρχιακές πόλεις που εντοπίζονται στον ελλαδικό χώρο και αποτελούν το θέμα αυτού του βιβλίου, αν και είναι ως έναν βαθμό \"αόρατες\" τόσο στα κείμενα όσο και στη βιβλιογραφία, θέτουν όχι μόνον ένα αλλά πολλά ερωτήματα, κρίσιμα για την κατανόηση της βυζαντινής κοινωνίας κατά την εποχή των Παλαιολόγων.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤην κυρίαρχη ομάδα στις επαρχιακές πόλεις αποτελούσαν οι άρχοντες. Οι άρχοντες κατείχαν εκτάσεις γης, εμπορεύονταν κατά κανόνα οι ίδιοι το πλεόνασμα της παραγωγής τους, και έφεραν τίτλους, χαμηλούς ως επί το πλείστον, στην ιεραρχία των οφφικίων. Στις επαρχιακές πόλεις επίσης κατοικούσαν άνθρωποι που ανήκαν στις μεγάλες αριστοκρατικές οικογένειες, οι οποίοι είτε ήταν αμέσως ή εμμέσως τοποτηρητές του αυτοκράτορα σε μια περιοχή είτε, το συνηθέστερο, συμμετείχαν στους εμφυλίους πολέμους και ακολουθούσαν τη μία ή την άλλη πλευρά. Υφαινόταν έτσι ένα ισχυρό πλέγμα εξουσίας, στο οποίο συμμετείχαν και οι τοπικοί εκκλησιαστικοί αξιωματούχοι.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜολονότι η διεξαγωγή του εμπορίου γινόταν πολύ συχνά δυσχερής λόγω της εξασθένησης της κεντρικής διοίκησης και του πολιτικού κατακερματισμού του ελλαδικού χώρου, δεν έλειπαν οι προϋποθέσεις για να συγκροτηθεί ένα στρώμα εμπόρων, διακριτό από τους γαιοκτήμονες. Συν τω χρόνω, είτε λόγω της συγκυρίας των εμφυλίων πολέμων είτε λόγω του αναπροσανατολισμού του χερσαίου εμπορίου, οι έμποροι ενδυναμώνονταν και γίνονταν πιο απειλητικοί για την υφιστάμενη τάξιν. Η κοινωνική ενδυνάμωσή τους είχε ως αποτέλεσμα τη συμμετοχή τους στα αστικά συμβούλια, στη λεγόμενη πολιτεία, η οποία άλλωστε έδινε σε έναν οικισμό αστικό χαρακτήρα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΗ εμφάνιση του ασαφώς οριζόμενου δήμου στο πολιτικό προσκήνιο, γεγονός ενδεικτικό κοινωνικών ανακατατάξεων, δεν αποτυπώθηκε στον χώρο της πόλης. Εκτός από την αγορά, δεν μαρτυρούνται ούτε κτίσματα ούτε τόποι συνδεδεμένοι με την ενεργή παρουσία των εμπόρων. Ο αστικός χώρος παρέμεινε ιεραρχημένος με τα κριτήρια που έθετε η πολιτική και η εκκλησιαστική αρχή κάθε πόλης.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΑν ο δήμος δεν διεκδίκησε την οικειοποίηση του χώρου της πόλης ή τη συμμετοχή στη διαμόρφωσή του, τότε είναι δυνατόν να καταλήξουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι η πολιτική του λειτουργία έμεινε ανολοκλήρωτη. Σε κάθε περίπτωση, μια νέου τύπου αστική ταυτότητα στο Βυζάντιο δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί. Οι πολιτικές αλλαγές που κυοφορούνταν στις επαρχιακές πόλεις δεν πρόφθασαν να αναπτυχθούν, όπως συνέβη στην Κωνσταντινούπολη κατά τον βραχύ χρόνο της τελευταίας πεντηκονταετίας πριν από την Άλωση. Έτσι, δεν θα μάθουμε ποια μορφή θα έδιναν οι Βυζαντινοί στη δική τους επίγεια citta ideale.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b192368.jpg","isbn":"978-960-435-421-4","isbn13":"978-960-435-421-4","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":174,"publication_year":2013,"publication_place":"Αθήνα","price":"16.0","price_updated_at":"2013-11-29","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":12,"extra":null,"biblionet_id":192368,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/oi-aorates-byzantines-poleis-ston-elladiko-xwro.json"},{"id":83000,"title":"Η εφημερίδα Εποχή","subtitle":"Ναύπλιο 1834-1835: Περιλήψεις, ευρετήρια","description":"Η εργασία αυτή εκδίδεται στα πλαίσια του προγράμματος της Εταρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού που στόχευε στην αποδελτίωση των πρώτων εφημερίδων του νεοελληνικού κράτους.\u003cbr\u003eΕδώ, είναι ανάγκη να σημειωθούν μόνον οι κυριότερες αρχές του κανονισμού που τηρήθηκε κατά την αποδελτίωση της εφημερίδας \"Εποχή\", για να διευκολυνθεί ο χρήστης αυτού του τεύχους. Ακριβώς για την πληρέστερη κατανόηση της αποδελτιούμενης εφημερίδας προηγείται σύντομη εισαγωγή, που είναι εκ των πραγμάτων περιγραφική, αφού δεν φιλοδοξεί να θέσει και να λύσει γενικότερα προβλήματα σχετικά με τον Τύπο και την πολιτική ζωή της περιόδου της Αντιβασιλείας.\u003cbr\u003eΤο πρώτο φύλλο της \"Εποχής\" κυκλοφόρησε στο Ναύπλιο, με ημερομηνία 27 Σεπτεμβρίου / 9 Οκτωβρίου 1834, εγκαινιάζοντας την (βραχύχρονη) έκδοση μιας ακόμη εφημερίδας τα πρώτα χρόνια της συγκρότησης του νεοελληνικού κράτους. [...]","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b85035.jpg","isbn":null,"isbn13":null,"ismn":null,"issn":null,"series":{"id":5655,"name":"Παράρτημα του Περιοδικού Μνήμων","books_count":9,"tsearch_vector":"'mnhmon' 'mnhmwn' 'mnimwn' 'pararthma' 'parartima' 'periodikou' 'periodikoy' 'periodiku' 'tou' 'toy' 'tu'","created_at":"2017-04-13T01:40:35.942+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:40:35.942+03:00"},"pages":93,"publication_year":1986,"publication_place":"Αθήνα","price":"5.0","price_updated_at":null,"cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":1209,"extra":null,"biblionet_id":85035,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/h-efhmerida-epoxh.json"},{"id":114070,"title":"Βασιλεύς ή οικονόμος","subtitle":"Πολιτική εξουσία και ιδεολογία πριν την Άλωση","description":"Το 1453, με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, καταλύθηκε το βυζαντινό κράτος· από αυτή την άποψη, η Άλωση δεν είναι μόνον ένα στρατιωτικό, αλλά και ένα μείζον πολιτικό γεγονός. Δεδομένου ότι η Άλωση σφράγισε την ήττα πολιτικών επιλογών και πολιτικών ιδεών που καλλιεργήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη την τελευταία εκατονταετία της βυζαντινής ύπαρξης της και αποτυπώθηκαν στον τρόπο με τον οποίο άσκησαν την εξουσία τους οι τελευταίοι Παλαιολόγοι, μια σημαντική παράμετρος για να κατανοηθεί το γεγονός αυτό είναι ο χαρακτήρας του βυζαντινού κράτους, όπως διαμορφώθηκε από τον συνδυασμό των κοινωνικών συνθηκών και των εξωτερικών πιέσεων κατά τα τελευταία χρόνια του 14ου και τις πρώτες δεκαετίες του 15ου αιώνα.\u003cbr\u003eΗ λειτουργία λοιπόν του βυζαντινού κράτους, το οποίο γεωγραφικά είχε πλέον περιορισθεί στην Κωνσταντινούπολη και τη γύρω της περιοχή, αποτελεί το θέμα αυτού του βιβλίου. Είναι αυτονόητο ότι η μελέτη της οργάνωσης του κράτους δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Η καταγραφή των προσώπων και των αξιωμάτων που αυτά έφεραν έχει νόημα, όταν μπορεί να αναδείξει τους κοινωνικούς συσχετισμούς και τις ιδεολογικές κατευθύνσεις της εποχής. Από την άλλη, είναι εύκολο για τον ιστορικό να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ένα κράτος χρεωμένο και εξαρτημένο οικονομικά από τη Δύση, ένας ηγεμόνας φόρου υποτελής στον σουλτάνο, μια πόλη πολιορκημένη ή υπό τη συνεχή απειλή της κατάκτησης, δεν είχαν πολλά περιθώρια. Όμως οι περίφημες \"αγωνιώδεις\" προσπάθειες των τελευταίων Παλαιολόγων να σώσουν την Πόλη δείχνουν το πώς οι αυτοκράτορες του 15ου αιώνα και η ελίτ της βυζαντινής κοινωνίας προσπαθούσαν με όρους πολιτικούς, δηλαδή με όρους σύγκρουσης, να διευρύνουν τα περιθώρια αυτά. Εδώ ακριβώς εδράζεται και ο στόχος αυτής της μελέτης: να διερευνήσει δηλαδή, παρά την ασάφεια των διαχωριστικών γραμμών και παρά τη ρευστότητα των απόψεων, αν, κατά πόσον και προς ποια κατεύθυνση, μέσα από τις διαφαινόμενες συγκρούσεις, η βυζαντινή κοινωνία, προκειμένου να επιβιώσει, διέρρηξε τους δεσμούς της με το αυτοκρατορικό παρελθόν και \"ριζοσπαστικοποιήθηκε\".","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b116658.jpg","isbn":"978-960-435-139-8","isbn13":"978-960-435-139-8","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":5130,"name":"Historia","books_count":28,"tsearch_vector":"'historia'","created_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00"},"pages":282,"publication_year":2007,"publication_place":"Αθήνα","price":"17.0","price_updated_at":"2007-02-27","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":12,"extra":null,"biblionet_id":116658,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/basileus-h-oikonomos.json"}]