[{"id":144901,"title":"Η διδασκαλία των μαθηματικών στην Ελλάδα κατά τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας","subtitle":"Σύμφωνα με τον κώδικα 72 του 18ου αι. της Βιβλιοθήκης της Δημητσάνας: Εισαγωγή, έκδοση και σχόλια","description":"Μετά από πολυετή ερευνητική εργασία είμαι στην ευχάριστη θέση να παρουσιάσω τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την αξιολόγηση του περιεχομένου του κώδικα 72 της Βιβλιοθήκης της Δημητσάνας.\u003cbr\u003eΟ κώδικας 72 είναι ένα χειρόγραφο του 18ου αιώνα με τον τίτλο \"Μαθηματάριο\", και σύμφωνα με όλα τα στοιχεία που προέκυψαν από την έρευνα αποτελεί πνευματική δημιουργία του Νικηφόρου Θεοτόκη, ο οποίος τον 18ο αιώνα πρωτοεισήγαγε τα μαθηματικά στο αναλυτικό πρόγραμμα των σχολείων. Το περιεχόμενο του κώδικα 72 αφορά σε ύλη Ευκλείδειας Γεωμετρίας καθώς και αριθμητικής, η οποία διδασκόταν τον 18ο αιώνα στα ελληνικά σχολεία. Το κείμενο του χειρογράφου μετεγράφη και στη συνέχεια σχολιάστηκε μαθηματικώς από εμένα. Τα μαθηματικά σχόλια γράφηκαν με στόχο την παρουσίαση των ορισμών, θεωρημάτων, προτάσεων, λημμάτων, κ.λπ. καθώς και των αποδείξεων, με τρόπο που είναι προσιτός στο σύγχρονο μαθηματικό, και γενικότερα στον επιστήμονα ο οποίος επιθυμεί να ασχοληθεί με την ιστορία των μαθηματικών, και ιδιαίτερα με τη διδασκαλία των μαθηματικών κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Τέλος γράφηκε η εισαγωγή, στην οποία αναφέρονται τα συμπεράσματα από την όλη ερευνητική μελέτη. Αυτά σχετίζονται με την ταυτότητα του συγγραφέα του κώδικα, αλλά και με ιστορική αναδρομή που γίνεται με σκοπό τη σύνδεση της εκπαιδευτικής πρακτικής στην Ελλάδα από την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μέχρι τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας. \u003cbr\u003eΟ αναγνώστης θα έχει την ευκαιρία να διαπιστώσει ότι τα συμπεράσματα εκφράζονται όχι αβίαστα και με κάθε επιφύλαξη, καθώς θεωρώ πρωταρχικό καθήκον του ερευνητή την αντικειμενική παρουσίαση των απόψεων, ώστε να αποφεύγονται λαθεμένες εκτιμήσεις σχετικά με την σπουδαιότητα ή όχι ενός επιστημονικού έργου. Πιστεύω επίσης, ότι ένα γραπτό δημιούργημα οφείλουμε να το μελετούμε και να το εκτιμούμε κατά πρώτο λόγο σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε, και έπειτα σαν μέσο διάδοσης του πολιτισμού.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜαρία Χάλκου\u003cbr\u003eΣχ. Σύμβουλος Μαθηματικών","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b147806.jpg","isbn":"978-960-93-1555-5","isbn13":"978-960-93-1555-5","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":423,"publication_year":2009,"publication_place":"Αθήνα","price":"35.0","price_updated_at":"2009-10-21","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2446,"extra":null,"biblionet_id":147806,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/h-didaskalia-twn-mathhmatikwn-sthn-ellada-kata-ta-teleutaia-xronia-ths-tourkokratias.json"},{"id":191083,"title":"Τα μαθηματικά στην Ελλάδα από τον 15ον έως τον 18ον αι. μ.Χ.","subtitle":"Τα μυστικά που αποκαλύπτουν τα χειρόγραφα","description":"Κατά τη διάρκεια των πρώτων Βυζαντινών χρόνων η αρχαία Ελληνική Παιδεία χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως μέσον για να γίνει κατανοητή η ύπαρξη του Ιησού, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν για τους χριστιανούς το κέντρο του κόσμου. Σχετικά με την Επιστήμη των Μαθηματικών στο Βυζάντιο, γνωρίζουμε ότι παρατηρήθηκε πρόοδος και εξέλιξη ειδικά κατά τον 5ον, τον 6ον, τον 9ον, τον 10ον, τον 13ον και τον 14ον αιώνα. Επίσης είναι γνωστό ότι οι μαθηματικοί των πρώιμων βυζαντινών χρόνων ευρίσκονταν κατά κύριο λόγο στην Αλεξάνδρεια, όπου και παρήγαγαν σημαντικό έργο. Επί Ιουστινιανού δε, το κέντρο βάρους της όλης δραστηριότητας που σχετιζόταν με τα Μαθηματικά μετατοπίστηκε στην Κωνσταντινούπολη.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣημαντική ιστορική χρονολογία για την Επιστήμη αυτή θεωρείται ο 13ος αι. κατά τον οποίον διαχωρίζονται τα ‘ακαδημαϊκά’ από τα ‘εμπορικά’ ή ‘πρακτικά’ Μαθηματικά, τα οποία από τον 14ον αι. δεν διδάσκονταν πλέον στα Πανεπιστήμια, αλλά, λόγω της χρησιμότητάς τους στο ευρύτερο πλήθος του λαού, ευρίσκονταν σε συνεχή ανταγωνισμό με τα ακαδημαϊκά Μαθηματικά.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤο υπόλοιπο του 15ου αι. μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, ο 16ος, και μέρος του 17ου αι. χαρακτηρίζονται από την πλήρη ανυπαρξία της παιδείας στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Μέσα στον 17ον αι. αρχίζει σταδιακά η ανοδική πορεία, που συνδυάζεται με τη λειτουργία στοιχειωδών, μέσων, αλλά και ανωτέρου επιπέδου σχολείων. Ακόμα και τότε όμως απουσιάζουν από τα εκπαιδευτικά προγράμματα οι θετικές επιστήμες, οι οποίες κάνουν την εμφάνισή τους από τα μέσα του 18ου αι. και μετά.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΚαθοριστικής σημασίας υπήρξε τότε ο ρόλος του Νικηφόρου Θεοτόκη, ο οποίος ήταν ο σύνδεσμος των παλαιοτέρων επιστημόνων λογίων με τους δασκάλους των νέων Φυσικών επιστημών της χρονικής περιόδου πριν την επανάσταση του 1821. Ο Θεοτόκης ήταν ο επιστήμων που ανέγραψε για πρώτη φορά στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των σχολείων ως πρωτεύοντα μαθήματα τη Φυσική και τα Μαθηματικά.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b194246.jpg","isbn":"978-618-81161-0-8","isbn13":"978-618-81161-0-8","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":84,"publication_year":2014,"publication_place":"Αθήνα","price":"15.0","price_updated_at":"2014-04-28","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2446,"extra":null,"biblionet_id":194246,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/ta-mathhmatika-sthn-ellada-apo-ton-15on-ews-18on-ai-mx.json"},{"id":191084,"title":"Τα μαθηματικά στην Ελλάδα από τον 15ον έως τον 18ον αι. μ.Χ.","subtitle":"Τα μυστικά που αποκαλύπτουν τα χειρόγραφα","description":"Κατά τη διάρκεια των πρώτων Βυζαντινών χρόνων η αρχαία Ελληνική Παιδεία χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως μέσον για να γίνει κατανοητή η ύπαρξη του Ιησού, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν για τους χριστιανούς το κέντρο του κόσμου. Σχετικά με την Επιστήμη των Μαθηματικών στο Βυζάντιο, γνωρίζουμε ότι παρατηρήθηκε πρόοδος και εξέλιξη ειδικά κατά τον 5ον, τον 6ον, τον 9ον, τον 10ον, τον 13ον και τον 14ον αιώνα. Επίσης είναι γνωστό ότι οι μαθηματικοί των πρώιμων βυζαντινών χρόνων ευρίσκονταν κατά κύριο λόγο στην Αλεξάνδρεια, όπου και παρήγαγαν σημαντικό έργο. Επί Ιουστινιανού δε, το κέντρο βάρους της όλης δραστηριότητας που σχετιζόταν με τα Μαθηματικά μετατοπίστηκε στην Κωνσταντινούπολη.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣημαντική ιστορική χρονολογία για την Επιστήμη αυτή θεωρείται ο 13ος αι. κατά τον οποίον διαχωρίζονται τα ‘ακαδημαϊκά’ από τα ‘εμπορικά’ ή ‘πρακτικά’ Μαθηματικά, τα οποία από τον 14ον αι. δεν διδάσκονταν πλέον στα Πανεπιστήμια, αλλά, λόγω της χρησιμότητάς τους στο ευρύτερο πλήθος του λαού, ευρίσκονταν σε συνεχή ανταγωνισμό με τα ακαδημαϊκά Μαθηματικά.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤο υπόλοιπο του 15ου αι. μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, ? 16ος, και μέρος του 17ου αι. χαρακτηρίζονται από την πλήρη ανυπαρξία της παιδείας στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Μέσα στον 17ον αι. αρχίζει σταδιακά η ανοδική πορεία, που συνδυάζεται με τη λειτουργία στοιχειωδών, μέσων, αλλά και ανωτέρου επιπέδου σχολείων. Ακόμα και τότε όμως απουσιάζουν από τα εκπαιδευτικά προγράμματα οι θετικές επιστήμες, οι οποίες κάνουν την εμφάνισή τους από τα μέσα του 18ου αι. και μετά.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΚαθοριστικής σημασίας υπήρξε τότε ο ρόλος του Νικηφόρου Θεοτόκη, ο οποίος ήταν ο σύνδεσμος των παλαιοτέρων επιστημόνων λογίων με τους δασκάλους των νέων Φυσικών επιστημών της χρονικής περιόδου πριν την επανάσταση του 1821. Ο Θεοτόκης ήταν ο επιστήμων που ανέγραψε για πρώτη φορά στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των σχολείων ως πρωτεύοντα μαθήματα τη Φυσική και τα Μαθηματικά.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b194247.jpg","isbn":"978-960-93-5767-8","isbn13":"978-960-93-5767-8","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":67,"publication_year":2014,"publication_place":"Αθήνα","price":"15.0","price_updated_at":"2014-04-29","cover_type":null,"availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2446,"extra":null,"biblionet_id":194247,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/ta-mathhmatika-sthn-ellada-apo-ton-15on-ews-18on-ai-mx-3d894878-36b6-4424-b55d-bcc907e02f2d.json"},{"id":191087,"title":"Τα βυζαντινά μαθηματικά: Γεωμετρία (Γεωδαισία)","subtitle":"The codex Vindobonensis phil. Gr. 65 of the 15th cent. (ff.11r-126r)","description":"Τα βυζαντινά Μαθηματικά είναι συνήθως υποτιμημένα ως προς τη συνεισφορά τους στην εξέλιξη της Μαθηματικής Επιστήμης ανά τους αιώνες. Οι δύο παρόντες τόμοι στοχεύουν εκτός των άλλων στο να αποκαταστήσουν στο μέτρο του δυνατού την πραγματικότητα, μιάς και πηγή για τη συγγραφή τους είναι ο Ελληνικός Βιενναίος κώδικας 65, ένα αυθεντικό βυζαντινό μαθηματικό χειρόγραφο του 15ου αι. μ.Χ., το οποίο φυλάσσετο επί σειρά ετών στη Βιβλιοθήκη της Βιέννης, και αφού μετεγράφη και σχολιάστηκε φιλολογικώς, ιστορικώς και μαθηματικώς από εμένα, εκδόθηκε το 2006 από το Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα ογκώδες έργο ανωνύμου συγγραφέα, το περιεχόμενο του οποίου διδασκόταν σε ευρύ κοινό προερχόμενο από διάφορα κοινωνικά στρώματα, όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή. Η σημασία του χειρογράφου είναι αξιόλογη, αφού, όπως προέκυψε από την διενεργηθείσα επιστημονική έρευνα πρόκειται κατ' ουσίαν για την Μαθηματική Εγκυκλοπαίδεια των Βυζαντινών, και μάλιστα την πρώτη Μαθηματική Εγκυκλοπαίδεια.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτον τόμο Ι γίνεται αναφορά στην περιγραφή του χειρογράφου και του περιεχομένου των 10 πρώτων ενοτήτων, σχολιάζονται μαθηματικώς τα προβλήματα της Αριθμητικής και της Άλγεβρας, και παρατίθενται μεταγραμμένα τμήματα του κειμένου του 15ου αι. Στον δεύτερο τόμο περιγράφεται το περιεχόμενο των 3 τελευταίων ενοτήτων της Γεωμετρίας, σχολιάζονται μαθηματικώς τα προβλήματα και παρατίθενται τμήματα του αντιστοίχου μεταγραμμένου κειμένου. Οι δύο τόμοι περιέχουν έναν μεγάλον αριθμόν προβλημάτων ποικίλης θεματολογίας, γεγονός που επιτρέπει την ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι Βυζαντινοί λόγιοι στην πρόοδο της Επιστήμης των Μαθηματικών και της Μαθηματικής Παιδείας γενικώτερα. Επιπλέον, προσφέρει πλήθος πληροφοριών σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι Βυζαντινοί στην καθημερινή τους ζωή, σχετικά με το εμπόριο, τις συναλλαγές, την αργυροχρυσοχοΐα, την οχυρωματική τέχνη, κ. ά.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣυνιστάται στους αναγνώστες-μελετητές των δύο τόμων, να αφιερώσουν στην αρχή λίγο χρόνο για την εκμάθηση του αρχαίου ελληνικού συστήματος αρίθμησης, ώστε να κατανοούν χωρίς δυσκολία τις πράξεις του συγγραφέα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣε αυτό το σύστημα η μονάδα αντιστοιχεί στο γράμμα α, το 2 στο β, το 3 στο γ, το 4 στο δ, το 5 στο ε, το 6 στο ς, το 7 στο ζ, το 8 στο η, το 9 στο θ, και το 10 στο ι\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤο 11 στο ια, το 12 στο ιβ, κ.λπ.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e[...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜαρία Χάλκου","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b194250.jpg","isbn":"978-618-81161-3-9","isbn13":"978-618-81161-3-9","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":11191,"name":"Γεωδαισία","books_count":1,"tsearch_vector":"'geodaisia' 'gevdaisia' 'gewdaisia'","created_at":"2017-04-13T02:36:37.921+03:00","updated_at":"2017-04-13T02:36:37.921+03:00"},"pages":187,"publication_year":2014,"publication_place":"Αθήνα","price":"20.0","price_updated_at":"2014-04-29","cover_type":null,"availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2446,"extra":null,"biblionet_id":194250,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/ta-byzantina-mathhmatika-gewmetria-gewdaisia.json"},{"id":191090,"title":"Τα βυζαντινά μαθηματικά: Αριθμητική-Άλγεβρα (λογιστική)","subtitle":"The codex Vindobonensis phil. Gr. 65 of the 15th cent. (ff.11r-126r)","description":null,"image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b194253.jpg","isbn":"978-618-81161-2-2","isbn13":"978-618-81161-2-2","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":11192,"name":"λογιστική","books_count":1,"tsearch_vector":"'logistikh' 'logistiki'","created_at":"2017-04-13T02:36:38.139+03:00","updated_at":"2017-04-13T02:36:38.139+03:00"},"pages":508,"publication_year":2014,"publication_place":"Αθήνα","price":"30.0","price_updated_at":"2014-04-28","cover_type":null,"availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2446,"extra":null,"biblionet_id":194253,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/ta-byzantina-mathhmatika-arithmhtikhalgebra-logistikh.json"}]