[{"id":161046,"title":"Τα ψηφιδωτά της ανοικοδόμησης του ναού του Αγίου Δημητρίου στον 7ο αιώνα μ.Χ.","subtitle":null,"description":"Το ζήτημα της πυρκαγιάς και της ανοικοδόμησης του πρωτοβυζαντινού ναού του Αγίου Δημητρίου έχει απασχολήσει τους ερευνητές ήδη από τις αρχές του εικοστού αιώνα. Ο λόγος είναι ότι στην περίπτωση του ναού αυτού διασταυρώνονται, πράγμα σπάνιο για την τεκμηρίωση της ιστορίας ενός βυζαντινού μνημείου, οι γραπτές πηγές και τα αρχαιολογικά τεκμήρια: Συνδυάζονται από τη μια το κείμενο του 3ου θαύματος της Δεύτερης Συλλογής των θαυμάτων του αγίου Δημητρίου και το κείμενο της δωρητήριας επιγραφής του Ιουστινιανού Β' (Βλ. παρακάτω Κεφάλαιο 7) και από την άλλη τα δεδομένα της ανασκαφικής έρευνας στον ναό και δυο ψηφιδωτές επιγραφές, αυτή του ψηφιδωτού των «κτιστών» και η επιγραφή της βόρειας μικρής κιονοστοιχίας (Βλ. παρακάτω Κεφαλαία 3 και 5).\u003cbr\u003eΗ έρευνα συνδέει την ανοικοδόμηση του ναού ύστρρα από σεισμό και πυρκαγιά που, σύμφωνα με το 3° θαύμα της Δεύτερης Συλλογής συνέβησαν λίγους μήνες πριν από το θάνατο του αρχιεπισκόπου Ιωάννη, συγγραφέα της Πρώτης Συλλογής των θαυμάτων του αγίου Δημητρίου, με την αρχαιολογικά μαρτυρημένη καταστροφή και ανοικοδόμηση του ναού, όπως αυτή διαπιστώθηκε ανασκαφικά και τεκμηριώθηκε στη δημοσίευση των Γ. και Μ. Σωτηρίου. Ωστόσο στον σχολιασμό του κειμένου δεν κατέστη δυνατό να αντιστοιχηθούν πλήρως οι περιγραφές της πηγής με τα δεδομένα της αρχαιολογικής δημοσίευσης. Αντίστοιχα, στις αρχαιολογικές μελέτες που ακολούθησαν τη δημοσίευση των Σωτηρίου δεν υπάρχει συμφωνία για το είδος και την έκταση των επεμβάσεων της ανοικοδόμησης· δεν υπάρχει επίσης ομοφωνία για την ακριβή σχέση των ψηφιδωτών με το γεγονός της ανοικοδόμησης.\u003cbr\u003eΌσον αφορά τους ψηφιδωτούς πίνακες που αποκαλύφθηκαν μετά το 1917 στους ανατολικούς πεσσούς του ναού δεν υπάρχει συμφωνία για τη χρονολόγησή τους και δεν έχουν δοθεί πειστικές ερμηνείες για το εικονογραφικό περιεχόμενο και την επιλογή των θέσεων στις οποίες βρίσκονται.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτην εργασία αυτή επιχειρείται η άρση των αδυναμιών που επισημάνθηκαν παραπάνω: Επιχειρείται επίσης ο ακριβής χρονικός προσδιορισμός της ανοικοδόμησης του ναού, η εκτίμηση των μεταβολών που αυτή επέφερε στο κτίριο και, κυρίως, γίνεται προσπάθεια να προσδιοριστούν ιστορικά τα πρόσωπα που εικονίζονται στα ψηφιδωτά που ακολούθησαν την ανοικοδόμηση και να ενταχθούν στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από την εισαγωγή του βιβλίου)","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b164065.jpg","isbn":"978-960-7856-40-1","isbn13":"978-960-7856-40-1","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":9847,"name":"Βυζαντινά Κείμενα και Μελέτες = Byzantine Texts and Studies","books_count":2,"tsearch_vector":"'=' 'and' 'buzantina' 'byzantina' 'byzantine' 'kai' 'ke' 'keimena' 'kimena' 'meletes' 'studies' 'texts' 'vyzantina'","created_at":"2017-04-13T02:22:00.086+03:00","updated_at":"2017-04-13T02:22:00.086+03:00"},"pages":125,"publication_year":2010,"publication_place":"Θεσσαλονίκη","price":"21.0","price_updated_at":"2011-03-03","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2398,"extra":null,"biblionet_id":164065,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/ta-pshfidwta-ths-anoikodomhshs-tou-naou-agiou-dhmhtriou-ston-7o-aiwna-mx.json"},{"id":174701,"title":"Ο εικονογραφικός κύκλος των Εωθινών Ευαγγελίων στην Παλαιολόγεια μνημειακή ζωγραφική των Βαλκανίων","subtitle":null,"description":"[...] Στην παρούσα μελέτη επιχειρείται συστηματική διαπραγμάτευση του εικονογραφικού κύκλου των Εωθινών ευαγγελίων στα χρόνια των Παλαιολόγων, εποχή κατά την οποία εξελίσσεται σημαντικά και ιστορείται στην πιο εκτεταμένη του μορφή.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτο Α' μέρος εξετάζονται κείμενα της χριστιανικής γραμματείας, τα οποία αποτέλεσαν το θεωρητικό υπόβαθρο για τη δημιουργία του κύκλου. Τα ευαγγελικά κείμενα εξετάζονται λεπτομερειακά αφενός γιατί αποτέλεσαν τη βασική πηγή έμπνευσης των ζωγράφων για τη δημιουργία των εικονογραφικών θεμάτων του κύκλου, αφετέρου διότι ορισμένα επεισόδια περιγράφονται με μικρές διαφοροποιήσεις από δύο ευαγγελιστές. Στις περιπτώσεις αυτές χρειάζεται επακριβής προσδιορισμός της βιβλικής πηγής, ώστε να είναι σαφής η εικονογραφία του θέματος. Η εξέταση της απόκρυφης και κυρίως της πατερικής γραμματείας αποσκοπεί στην ερμηνεία εικονογραφικών λεπτομερειών, οι οποίες δεν προκύπτουν από το ευαγγελικό κείμενο.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτο Β' μέρος, με βάση ορισμένα τυπικά που μας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τη λειτουργική ζωή στα Ιεροσόλυμα και την Κωνσταντινούπολη, εξετάζεται η λειτουργική εξέλιξη των εωθινών περικοπών από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες μέχρι τη μεσοβυζαντινή περίοδο, όταν θα παγιωθεί η ανάγνωσή τους στη λειτουργική πράξη. Ο ακριβής καθορισμός του περιεχομένου και του χρόνου ανάγνωσης των περικοπών μέσα στη λειτουργική περίοδο του Πεντηκοσταρίου, που προκύπτουν από την έρευνα, ενισχύουν σημαντικά την εικονογραφική μελέτη, καθώς και τις λειτουργικές επιδράσεις στην απεικόνιση του κύκλου, που εξετάζονται στο τρίτο κεφάλαιο του Δ' μέρους. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτο Γ' μέρος εξετάζεται ο κύκλος των Εωθινών στη μνημειακή ζωγραφική της μεσοβυζαντινής περιόδου μέσα από δύο πολύ σημαντικούς ναούς: τον καθεδρικό του Monreale και τους Αγίους Αποστόλους στην Κωνσταντινούπολη, ο διάκοσμος του οποίου μας είναι γνωστός από την έκφραση του Νικολάου Μεσαρίτη. Με βάση το παραπάνω κείμενο γίνεται προσπάθεια να ανασυσταθεί η εικονογραφία των σκηνών και στη συνέχεια να συγκριθούν με σωζόμενα έργα της μεσοβυζαντινής περιόδου. Παρά το μικρό αριθμό των εξεταζόμενων μνημείων, τα στοιχεία που προκύπτουν από τη μελέτη του κύκλου σε αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Η αξία τους γίνεται μεγαλύτερη, αν σκεφτούμε ότι μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστή η ύπαρξη κύκλου Εωθινών στη μεσοβυζαντινή μνημειακή ζωγραφική. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτο Δ' μέρος, το εικονογραφικό, τα έντεκα εωθινά εξετάζονται με αλφαβητική σειρά από το Α' μέχρι το ΙΑ' προκειμένου να διατηρηθεί, όσο το δυνατόν περισσότερο, η ιστορική αλληλουχία των γεγονότων. Κάθε εωθινό ευαγγέλιο αποτελεί πηγή έμπνευσης για την απεικόνιση περισσοτέρων του ενός επεισοδίων. Οι σκηνές εξετάζονται ξεχωριστά και στο τέλος κάθε εωθινού συγκεντρώνονται τα συμπεράσματα που αφορούν σε κάθε μία από αυτές, ώστε να υπάρχει μια συνολική εικόνα της εικονογραφίας. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτό ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να αντιλαμβάνεται πιο εύκολα τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε συγγενικά εικονογραφικά θέματα. [...] \u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του συγγραφέα)","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b177801.jpg","isbn":"978-960-7856-42-5","isbn13":"978-960-7856-42-5","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":9847,"name":"Βυζαντινά Κείμενα και Μελέτες = Byzantine Texts and Studies","books_count":2,"tsearch_vector":"'=' 'and' 'buzantina' 'byzantina' 'byzantine' 'kai' 'ke' 'keimena' 'kimena' 'meletes' 'studies' 'texts' 'vyzantina'","created_at":"2017-04-13T02:22:00.086+03:00","updated_at":"2017-04-13T02:22:00.086+03:00"},"pages":630,"publication_year":2011,"publication_place":"Θεσσαλονίκη","price":"30.0","price_updated_at":"2012-04-05","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2398,"extra":null,"biblionet_id":177801,"url":"https://v2.bibliography.gr/books/o-eikonografikos-kyklos-twn-ewthinwn-euaggeliwn-sthn-palaiologeia-mnhmeiakh-zwgrafikh-balkaniwn.json"}]